در دنیای امروز دیدگاههای سلامت چشم اندازی وسیع تر پیدا کرده و ضرورتا به عوامل تعیین کننده غیر طبی سلامت توجه ویژه ای معطوف گشته است . هر یک از این تعیین کننده ها به خودی خود و یا از طریق  تاثیر بر دیگر وضعیت سلامتی را به شدت تحت تاثیر قرار می دهد و سبب بروز بی عدالتی هایی در وضعیت سلامت می گردد . این تعیین کننده ها از قبیل وراثت ،‌شیوه زندگی ، محیط زیست ، وضعیت اقتصادی – اجتماعی و ....  بوده  که تاثیر چشمگیری بر سلامت و پیامدهای آن از جمله کیفیت زندگی دارند . در واقع صحیح است که مراقبت های پزشکی می تواند باعث طول عمر و یا بهبودی از یک بیماری جدی شوند ولی آن جیزی که برای سلامت جمعیت مهم است ، شرایط اجتماعی – اقتصادی است که باعث می شود مردم بیمار شوند و یا نیاز به مراقبت پزشکی داشته باشند. بدین معنا که تعیین کننده های اجتماعی سلامت( Social  determinants   of  health)  مانند میزان درآمد ، سطح تحصیلات ، شغل ، تغذیه ، طبقات اجتماعی بسیار بیشتر از عواملی مانند بیولوژیک  سبب ابتلا به بیماریها می شوندو در سلامت انسان نقش بسزایی دارند که اگر نادیده گرفته شوند رسیدن به اهداف سلامتی و برقراری عدالت در سلامت را محال می نمایند.

این نکته در خور توجه است که اثر بی عدالتی های سلامت در دنیا ساخته دست بشر است و علل آنها اغلب ریشه در مسایل اجتماعی دارد.

بذر سلامت دوران بزرگسالی و نیز بی عدالتی های سلامت ، در دوران ابتدایی کودکی کاشته می شود. از طرفی دیگر سلامت مقوله ای است که نقش آن در ارتقا شاخص ها ی توسعه انسانی نیز انکار ناپذیر است ، لذاا مبارزه با عواملی که سلامت را تحت  تاثیر قرارداده و نیز سبب وجود نابرابر یهایی در سلامت می گردند در حقیقت از اولویت های همه آحاد جامعه و نیز از مهمترین وظایف دولت محسوب می شود . جوامعی با میلیون ها کودک و بزرگسالی که قادر به زندگی مولد و مثمر ثمر نیستند پایدار نخواهندبود.

مسایل اجتماعی و مشکلاتی نظیر فقر ، بیکاری و بیسوادی ، قطعا به عنوان مشکل در تمام کشورهای دنیا با ابعاد متفاوتی وجود دارند و مسلما این خواست غائی تمام دولت هاست که بتوانند راهکاری مناسب برای برطرف کردن موانع و ایجاد رفاه ،‌امنیت و سلامت مردم خویش پیدا کنند.

وزارت بهداشت ، درمان و آموزشی پزشکی ، به عنوان متولی اصلی تامین و حفظ سلامت مردم کشور ، با هدف رسیدن به بالاترین سطح ممکن سلامتی برای آحاد مردم توجه ویژه ای را به مسایل اجتماعی تاثیر گذار بر سلامت و موضوع عدالت در سلامت معطوف داشته است ، اما حفظ و ارتقای سلامتی و حذف اثر مخرب برخی از عوامل اجتماعی بر سلامت ، مسئولیتی فردی ، کشوری و حتی بین المللی است که کوشش مشترک کلیه سطوح جامعه یعنی افراد ،‌اجتماعات و دولت را می طلبد.

از زآنجاییکه استان کهگیلویه وبویر احمد علیرغم داشتن استعدادهای بالقه در اکثر زمینه های توسعه ، یکی از استان های کمتر توسعه یافته در کشور بوده وشاخص های عمده توسعه همه جانبه شاخص های توسعه اجتماعی وبالتبع شاخص های بهداشتی در بسیاری از زمینه ها تا وضعیت مطلوب فاصله دارند ویا از قوام وثبات کافی برخوردار نیستند، نبود مراکز تحقیقاتی عوامل اجتماعی موثر بر سلامت همواره به عنوان یک نیاز مبرم احساس می شد.در همین راستا با پیگیری دانشگاه علوم پزشکی یاسوج وهمت موسسین ،  مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت  دانشگاه علوم پزشکی یاسوج به استناد رای صادره در دویست وهفتمین جلسه شورای گسترش دانشگاههای علوم پزشکی در مورخه 21/10/1389  مورد تصویب قرار گرفت واین مصوبه در مورخه 30/11/1389 طی نامه شماره 789/500 به دانشگاه اعلام گردید.از آنجاییکه استقرار وتثبیت چنین مرکزی که بی شک  بیشترین گستره تحقیقاتی را در بین سایر مراکز تحقیقاتی دارد ،نیاز مند توجه همه جانبه دارد . اقدامات اولیه برای راه اندازی مرکز با کوشش ومساعدت ریاست دانشگاه ومعاونت های پژوهشی وپشتیبانی انجام واز بهمن ماه سال 1390 در دانشکده بهداشت استقرار وشروع بکار کرده است.

افلیشن:
مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، یاسوج، ایران

Affiliation
.Social Determinants of Health Research Center, Yasuj University of Medical Sciences, Yasuj, Iran