در نخستین نشست هیئت اندیشه‌ورز کاهش عوامل خطرآفرین جرم مطرح شد:حمید نادریان، معاون دادگستری کهگیلویه و بویراحمد:

معاون دادگستری کهگیلویه و بویراحمد: پدری که بوسیدن فرزندش را مایه ضعف می‌داند، در حال تولید خشم است / آمار سرقت روی کاغذ کاهش یافته، اما برای کاهش تنش‌های اجتماعی باید خانواده و آموزش‌وپرورش را دریابیم
ولین نشست "هیئت اندیشه‌ورز توسعه مداخلات روان‌شناختی و جامعه‌محور برای کاهش عوامل خطرآفرین جرم در استان" که با تلاش بنیاد نخبگان استان کهگیلویه و بویراحمد در سالن شماره یک استانداری به ریاست فتاح محمدی (معاون سیاسی استاندار) و با حضور چهره‌هایی نظیر سعید جریده‌اصل (معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری)، حمداله اکوانی (رئیس بنیاد نخبگان استان) و جمعی از اساتید و اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌های یاسوج برگزار شد.

حمید نادریان، معاون دادگستری استان کهگیلویه و بویراحمد، در این نشست گفت: آنچه امروز در سال ۱۴۰۵ در حال دروی آن هستیم، محصول کشته‌های نسل‌های پیشین است. کهگیلویه و بویراحمد پس از سال ۱۳۴۲ از ساختار ایالتی خارج شد و در مسیر استان شدن قرار گرفت؛ استانی نوپا که باید واقع‌بینانه به آن نگاه کرد. نمی‌توان انتظار داشت که با سرعت و یک‌شبه به تمام آرمان‌های فرهنگی و اجتماعی دست یابیم.

معاون دادگستری استان در ادامه با ورود به موضوع خشونت، به کالبدشکافی روابط درون‌خانوادگی پرداخت و آماری تأمل‌برانگیز ارائه داد و بیان کرد: امروز یکی از آسیب‌های جدی استان ما، خشونت‌های خانگی است که مستقیماً از فقدان ارتباط صحیح بین والدین و فرزندان نشئت می‌گیرد. به جرئت می‌گویم؛ عمده خشونت‌هایی که امروز از نوجوانان در کف خیابان می‌بینیم، ریشه در درون خانه‌ها دارد.

نادریان با انتقاد از الگوهای غلط و مردسالاری افراطی تصریح کرد: متأسفانه پدری که ابراز محبت به فرزند و همسرش یا بوسیدن آن‌ها را مایه تزلزل و ضعف خود می‌داند و با استفاده از برچسب‌های سخیف و غلط اجتماعی، فضای خانه را سرد می‌کند، در حال ضربه زدن به بنیان خانواده است.

وی با انتقاد از تشویق قانون‌شکنی در برخی خرده‌فرهنگ‌ها گفت: متأسفانه گاهی وارد فضایی می‌شویم که هرچه میزان تقلب، تخلف و قانون‌گریزی یک فرد بیشتر باشد، در جامعه بیشتر مورد تشویق و “آفرین” گفتن قرار می‌گیرد! ما مداوم در حال تزریق تفاسیر غلط پیشینیان به ذهن کودکان و نوجوانان هستیم.

وی با اشاره به ضعف نظارت بر چاپ برخی کتاب‌های تاریخ افزود: برخی افراد با تعصبات طایفه‌ای دست به قلم می‌برند و ناهنجاری‌ها و اقدامات غلط گذشتگان خود را به‌عنوان یک حماسه تعریف و توجیه می‌کنند. وقتی نوجوانی از اطرافیان خود می‌شنود که “اگر تفنگ برنو روی دوشت نگذاشتی، دو شلیک نکردی و هدف را نزدی، تو اصلاً پسر نیستی و مرد نیستی!”، دیگر نمی‌توان انتظار داشت که در مسیر کاهش عوامل خطرآفرین حرکت کنیم. تا زمانی که این الگوهای ناپسند وجود دارند، بحران پابرجاست.

معاون دادگستری کهگیلویه و بویراحمد در ادامه سخنان خود با تأکید بر دستاوردهای دستگاه قضا و پلیس، اظهار کرد: آیا معاونت پیشگیری از وقوع جرم در راستای سند تحول قوه قضاییه موفق بوده است؟ بله. آمارها روی کاغذ نشان می‌دهد که به‌عنوان مثال سرقت از ۶۲ درصد به حدود ۳۸ درصد یا حتی ۲۰ درصد کاهش یافته است. این آمارسازی نیست و مجموعه‌های امنیتی و فراجا کار خود را به‌درستی انجام داده‌اند.

نادریان خاطرنشان کرد: اما با وجود این کاهش آماری، چرا هنوز کاهش تنش‌های اجتماعی در بیرون به‌طور ملموس احساس نمی‌شود؟ چون کار از سرچشمه خراب است. سرچشمه ما در جامعه، همان خانواده است. تا زمانی که این الگوهای مذموم و ناشایست اصلاح نشوند و مجموعه‌هایی نظیر آموزش‌وپرورش برای تربیت نسل جدید پای کار نیایند، صرف برخوردهای قضایی و قهری نمی‌تواند روان جامعه را آرام کند.

نهاد فرهنگی در کشور دقیقاً چه کار می‌کنند؟

حمید نادریان در بخش دوم سخنان خود، نوک پیکان انتقادات را به سمت نهادهای فرهنگی و آموزشی چرخاند و گفت: در حال حاضر بیش از صد نهاد فرهنگی در کل کشور متولی امور هستند که اغلب در استان کهگیلویه و بویراحمد نیز نماینده و اداره دارند. باید اقدامات مؤثر آنها مشخص باشد.

وی با نقد خروجی پژوهش‌های دانشگاهی در این حوزه افزود: مشکل ما نفس پژوهش نیست، بلکه نتیجه این پژوهش‌هاست که ایراد دارد و دردی از جامعه دوا نمی‌کند. ما امروز در دل عنوان خشونت خانگی، بیش از ۱۰ عنوان مجرمانه داریم که باید به صورت ریشه‌ای به عنوان الگوی مداخله قرار گیرند
معاون دادگستری کهگیلویه و بویراحمد تصریح کرد: زمانی که شما می‌خواهید خانه خود را به محله‌ای دیگر منتقل کنید، اولین کارتان پرس‌وجو درباره میزان امنیت آن محله است. این میزان امنیت، دقیقاً در آینه “حقوق کیفری” آن محله بروز پیدا می‌کند. اما باید بپذیریم که قضاوت و برخوردهای سلبی، تنها یک بخش از مفهوم “عدالت” است. عدالت آموزشی، عدالت توزیعی و آموزش حقوق شهروندی نیز ارکان دیگر عدالت هستند. بنابراین نباید نوک پیکان انتقادات و سهم تقصیرها را همیشه فقط به سمت دستگاه قضایی یا نهادهای امنیتی بگیریم؛ سایر دستگاه‌ها هم در این پازل سهم و تقصیر دارند.

نادریان با اشاره مجدد به ریشه‌دار بودن برخی آسیب‌های اجتماعی در استان گفت: ما اکنون در حال تماشای کشته‌های پیشینیان خود هستیم. این درخت آسیب‌ها امروز آن‌قدر تنومند و ریشه‌دار شده است که شاید نتوانیم آن را کاملاً از ریشه درآوریم و یک درخت نوین بکاریم؛ بلکه با وضعیت فعلی، در حد “هرس کردن” این درخت هم کفایت می‌کند!

وی خطاب مسئولان گفت: ما امروز در برخی محلات شاهد رفتارهای پرخطری هستیم که دارند آرام‌آرام حرکت می‌کنند و یارگیری می‌کنند. اگر برای مهار این خشونت‌های خرد که به خشونت‌های عظیم منجر می‌شوند، یک “اطلس عوامل خطرآفرین” و محله‌محور تهیه نکنیم، مطمئن باشید همین گروه‌ها تا یک سال دیگر به قله‌های آرمانی و اهداف شوم خود دست پیدا خواهند کرد.

نادریان با اشاره به برخی از پرونده‌های قتل گفت: به‌طور مثال در یکی از این پرونده‌ها در جریان سوابق فلان شخص قاتل بودیم. فرد قاتل در یکی از سوابق مجرمانه خود برای اینکه احساس قدرت کاذب خود را به رخ بکشد، یک پیرمرد بیچاره را مورد ضرب‌وشتم قرار داده بود!

این مقام ارشد قضایی در ادامه تأکید کرد: همان‌طور که در پرونده فلان قاتل زنجیره‌ای، کارهای روان‌شناختی و جامعه‌شناسی دقیقی روی بستر رشد او انجام شد، از اساتید و بزرگان می‌خواهم در مورد وضعیت بزرگ شدن برخی از این افراد با جرم قتل در خانواده‌اش تحقیق کنند. بیایید بررسی کنیم که او در چه خانواده‌ای بزرگ شده است؟ آیا او شب‌ها با لالایی مادر می‌خوابید و صبح‌ها با “صبح‌بخیر” پدر و محبت او بیدار می‌شد، یا اینکه نه؛ صبح‌ها با نهیب پدر از خواب بیدار می‌شد تا از خانه بیرون بزند و شب‌ها با نهیب و دعوای مادر روزش را به پایان می‌رساند؟ ریشه این جنایات را باید در همین خانواده‌ها جستجو کرد و به شکل مناسبی به‌منظور آموزش در اختیار جامعه قرار گیرد.

قاتل هم فرزند همین آب‌وخاک بود، اما پدر و مادرش آموزش ندیدند / ما "اهل گفتگو" نیستیم و در یک قایق سوراخ نشسته‌ایم!

حمید نادریان، معاون دادگستری کهگیلویه و بویراحمد در ادامه نگاهی جامعه‌شناختی و متفاوت به پدیده جرم انداخت و با اشاره به پرونده‌های جنایی استان گفت: همین جوانی که امروز در جایگاه متهم ایستاده و در مقام قانونی برچسب “قاتل” به او زده‌ایم، مگر می‌توانیم بگوییم متعلق به این مرز و بوم نیست؟ او هم جزئی از همین جمعیت ۸۵ میلیونی ایران بود. اتفاقاً حاکمیت و نظام برای او نیز در حوزه‌های آموزشی، تربیتی و اجتماعی هزینه کرده است؛ اما ایراد کار کجاست؟ ایراد اینجاست که ما به سمت شناسایی الگوهای غلط رفتاری نرفتیم تا با آموزش صحیح به پدر و مادرها، این چرخه معیوب را در هم بشکنیم.

وی با انتقاد از رویکرد کلیشه‌ای نهادهای فرهنگی و رسانه‌ای تصریح کرد: "متأسفانه امروز آموزش ما صرفاً به “تولید محتوا” محدود شده است؛ محتوایی تولید می‌کنیم، منتشر می‌کنیم و در نهایت در مجموعه‌ای مثل صداوسیما و رسانه ملی، چند کارشناس دور هم می‌نشینند و در قالب یک مکالمه دیالکتیک دو یا سه‌نفره، یک‌سری گفتارهای معمول و تکراری را بیان می‌کنند که اثربخشی لازم را در کف جامعه ندارد."

نادریان با تأکید بر اینکه ما مهارت‌های ارتباطی را نیاموخته‌ایم، افزود: ما در جامعه به‌روز نیستیم. من نوعی به‌عنوان پدر، مادر، معلم، وکیل یا قاضی، آموزش لازم را ندیده‌ایم و متأسفانه “اهل مکالمه و گفتگو” هم نیستیم. حاکمیت نیز آن‌گونه که باید، این آموزش‌های بنیادین را در جامعه نهادینه نکرده است. نتیجه این می‌شود که همه ما با همین ایرادات و با همین کیفیت نامطلوب، در یک قایق نشسته‌ایم و در حال حرکتیم.

این مقام ارشد قضایی گفت: حضرت امیر (ع) می‌فرمایند فرزندان خود را به اخلاق و آداب زمان خودتان تربیت نکنید؛ چرا که آن‌ها برای زمانی غیر از زمان شما آفریده شده‌اند و محصول زمان فعلی خودشان هستند. اما ما این اصل مهم را فراموش کرده‌ایم و می‌خواهیم با الگوهای گذشته، نسل امروز را مدیریت کنیم.